ساخت زمان Perfekt در آلمانی: کِی haben و کِی sein؟

۸ دقیقه مطالعه ۱۰ تمرین ۱۲ مثال با تلفظ صوتی به‌روزرسانی:
فهرست این درس
  1. ۱. معرفی موضوع
  2. ۲. قوانین گرامری
  3. ۳. مثال‌های کاربردی
  4. ۴. مقایسه با زبان فارسی
  5. ۵. اشتباهات رایج
  6. ۶. تمرین
  7. ۷. پاسخ تمرین‌ها
  8. ۸. جمع‌بندی و درس بعدی
۱

معرفی موضوع

وقتی آلمانی‌زبان‌ها می‌خواهند بگویند دیروز چه کار کرده‌اند، تقریباً همیشه از Perfekt استفاده می‌کنند: Ich habe Pizza gegessen، Wir sind nach Berlin gefahren. این گذشته‌ی گفتاری آلمانی است و از نظر کاربرد بیشتر به «گذشته‌ی ساده‌ی فارسی» («غذا خوردم») شبیه است تا present perfect انگلیسی.

ساختش دو تکه دارد: یک فعل کمکی (haben یا sein) در جایگاه دوم جمله، و اسم مفعول (Partizip II) در آخر جمله.

روی هر واژه‌ی رنگی کلیک کن تا تلفظش را بشنوی. برای جمله‌های بخش مثال‌ها دو دکمه داریم: پخش عادی و پخش آهسته.

۲

قوانین گرامری

ساخت

فاعل + haben/sein (صرف‌شده) + ... + Partizip II

  • Ich **habe** gestern Pizza **gegessen**.
  • Wir **sind** nach Berlin **gefahren**.

ساخت Partizip II

نوع فعل قاعده مثال
باقاعده ge + ریشه + t machen → gemacht، lernen → gelernt، kaufen → gekauft
بی‌قاعده ge + ریشه (تغییر) + en gehen → gegangen، sehen → gesehen، trinken → getrunken
مختلط ge + ریشه (تغییر) + t bringen → gebracht، denken → gedacht
جداشدنی ge وسط aufstehen → aufgestanden، einkaufen → eingekauft
پیشوند جدا نشدنی (be-، ver-، er-، ent-) بدون ge besuchen → besucht، verstehen → verstanden
فعل‌های -ieren بدون ge studieren → studiert، telefonieren → telefoniert

haben یا sein؟

بیشتر فعل‌ها haben می‌گیرند: essen، lernen، sehen، kaufen، machen، arbeiten، schlafen...

sein با سه گروه:

  1. حرکت از جایی به جای دیگر: gehen، fahren، kommen، fliegen، laufen، reisen
  2. تغییر حالت: aufstehen، einschlafen، werden، sterben، aufwachen
  3. چند فعل ثابت: خودِ sein، bleiben و passieren: Ich bin gewesen، Ich bin geblieben.

جای Partizip II

همیشه آخر جمله: Gestern habe ich meine Oma besucht. (فعل کمکی دوم، Partizip آخر)

منفی و سؤال

  • Ich habe nicht geschlafen. (nicht قبل از Partizip)
  • Hast du das Buch gelesen? (فعل کمکی اول)

در گفتار از Perfekt استفاده کن؛ زمان Präteritum (ich ging، ich aß) بیشتر در نوشتار و روایت می‌آید. تنها استثنا sein، haben و فعل‌های وجهی هستند که در گفتار هم معمولاً در Präteritum می‌آیند (ich war، ich hatte).

۳

مثال‌های کاربردی

  • Ich habe Pizza gegessen.

    من پیتزا خوردم.

    تلفظ تقریبی: ایش هابِه پیتسا گِگِسِن

    essen → gegessen
  • Er hat Deutsch gelernt.

    او آلمانی یاد گرفت.

    باقاعده: lernen → gelernt
  • Wir haben einen Film gesehen.

    ما یک فیلم دیدیم.

    sehen → gesehen
  • Ich bin nach Berlin gefahren.

    من به برلین رفتم (با وسیله).

    تلفظ تقریبی: ایش بین ناخ برلین گِفارِن

    sein: حرکت
  • Sie ist früh aufgestanden.

    او زود بلند شد.

    sein + جداشدنی: aufgestanden
  • Hast du das Buch gelesen?

    کتاب را خوانده‌ای؟

    سؤال: فعل کمکی اول
  • Gestern habe ich meine Oma besucht.

    دیروز به دیدن مادربزرگم رفتم.

    بدون ge: besuchen → besucht
  • Wir haben in Wien gewohnt.

    ما در وین زندگی می‌کردیم.

    wohnen → haben
  • Er hat in der Uni Medizin studiert.

    او در دانشگاه پزشکی خواند.

    -ieren: بدون ge
  • Ich habe nicht gut geschlafen.

    من خوب نخوابیدم.

    nicht قبل از Partizip
  • Wir sind zu Hause geblieben.

    ما در خانه ماندیم.

    bleiben → sein
  • Habt ihr schon eingekauft?

    شما قبلاً خرید کرده‌اید؟

    einkaufen → eingekauft
۴

مقایسه با زبان فارسی

Perfekt آلمانی از نظر ساختار شبیه present perfect انگلیسی است، اما از نظر معنی به گذشته‌ی ساده‌ی فارسی نزدیک است:

  • «دیروز غذا خوردم» = Gestern habe ich gegessen. برخلاف انگلیسی، آلمانی با قید زمان مشخص (gestern، letzte Woche) هم از Perfekt استفاده می‌کند و مشکلی ندارد.
  • فعل کمکی دوم و اسم مفعول آخر جمله است. فارسی هم فعل را آخر می‌برد، پس این ساختار برایت آشناست: Ich habe das Buch gelesen.
  • انتخاب haben یا sein در فارسی وجود ندارد. قاعده‌ی ساده: اگر مکانت عوض شده یا حالتت تغییر کرده، sein. رفتن، آمدن، پرواز و بلندشدن sein می‌گیرند.
  • اسم مفعول (Partizip II) نباید قاطی گذشته‌ی ساده شود: Ich habe gegangen غلط است (چون gehen حرکت است و باید bin بیاید) و Ich bin gegangen درست است.
  • حرف ge همیشه نیست. بعد از پیشوندهای be-، ver-، er-، ent- و در فعل‌های -ieren نمی‌آید: besucht، verstanden، studiert.
۵

اشتباهات رایج

این‌ها خطاهایی هستند که فارسی‌زبان‌ها بیشتر از بقیه مرتکب می‌شوند، چون از فارسی به ذهنشان می‌آید.

Ich habe nach Berlin gefahren.

Ich bin nach Berlin gefahren.

فعل‌های حرکت و تغییر مکان sein می‌گیرند.

Ich habe gegangen.

Ich bin gegangen.

gehen فعل حرکت است، پس فعل کمکی sein است.

Ich habe gelernt Deutsch.

Ich habe Deutsch gelernt.

Partizip II باید آخر جمله بیاید.

Er hat geaufgestanden.

Er ist aufgestanden.

در فعل‌های جداشدنی ge وسط می‌آید (auf-ge-standen) و aufstehen با sein ساخته می‌شود.

Ich habe das Haus gebesucht.

Ich habe das Haus besucht.

بعد از پیشوند be- بخش ge نمی‌آید.

Wir haben gestern ins Kino gegehen.

Wir sind gestern ins Kino gegangen.

اسم مفعول gehen بی‌قاعده است: gegangen.

۶

تمرین

۱۰ سؤال. بعد از هر پاسخ، بلافاصله دلیلش را می‌بینی. جواب‌ها را در بخش بعدی هم می‌توانی دوباره مرور کنی.

حرف‌های ویژه:
  1. ۱

    Wir ___ gestern Pizza gegessen.

  2. ۲

    Ich ___ nach Hause gegangen.

  3. ۳

    Sie ___ früh aufgestanden.

  4. ۴

    Which is correct?

  5. ۵

    What is the Partizip II of "studieren"?

  6. ۶

    What is the Partizip II of "aufstehen"?

  7. ۷

    Er hat Deutsch . (lernen)

    راهنما: ge-...-t

  8. ۸

    Wir haben Wasser . (trinken)

    راهنما: ge-...-en

  9. ۹

    Ich gestern nach Berlin gefahren. (sein)

    راهنما: sein

  10. ۱۰

    Hast du das Buch ? (lesen)

    راهنما: lesen

۷

پاسخ تمرین‌ها

نمایش پاسخ و دلیل همه‌ی سؤال‌ها
  1. ۱

    Wir haben gestern Pizza gegessen.

    essen فعل حرکت نیست، پس haben.

  2. ۲

    Ich bin nach Hause gegangen.

    gehen فعل حرکت است: sein.

  3. ۳

    Sie ist früh aufgestanden.

    aufstehen تغییر حالت است و sein می‌گیرد.

  4. ۴

    Which is correct?

    پاسخ درست: Ich habe Deutsch gelernt.

    Partizip II آخر جمله می‌آید.

  5. ۵

    What is the Partizip II of "studieren"?

    پاسخ درست: studiert

    فعل‌های -ieren بدون ge: studiert.

  6. ۶

    What is the Partizip II of "aufstehen"?

    پاسخ درست: aufgestanden

    در فعل‌های جداشدنی ge وسط می‌آید: aufgestanden.

  7. ۷

    Er hat Deutsch gelernt. (lernen)

    فعل باقاعده: ge + ریشه + t.

  8. ۸

    Wir haben Wasser getrunken. (trinken)

    فعل بی‌قاعده: getrunken.

  9. ۹

    Ich bin gestern nach Berlin gefahren. (sein)

    fahren فعل حرکت است و با ich می‌شود bin.

  10. ۱۰

    Hast du das Buch gelesen? (lesen)

    اسم مفعول lesen می‌شود gelesen.

۸

جمع‌بندی و درس بعدی

  • Perfekt = haben/sein (جایگاه دوم) + Partizip II (آخر جمله).
  • باقاعده: gemacht؛ بی‌قاعده: gegangen؛ جداشدنی: aufgestanden؛ بدون ge بعد از be-/ver-/er-/ent- و در -ieren.
  • sein با فعل‌های حرکت و تغییر حالت، و با sein/bleiben؛ در بقیه haben.
  • در گفتار، Perfekt زمان اصلی گذشته است.
پیشرفتت فقط روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌های مرتبط

گرامر را با واژه‌ها قوی کن

قاعده‌ها وقتی کارآمد می‌شوند که واژه‌ی کافی برای ساختن جمله داشته باشی. واژه‌های آلمانی را با جعبه لایتنر یاد بگیر تا فراموش نشوند.