ساخت زمان Perfekt در آلمانی: کِی haben و کِی sein؟
فهرست این درس
معرفی موضوع
وقتی آلمانیزبانها میخواهند بگویند دیروز چه کار کردهاند، تقریباً همیشه از Perfekt استفاده میکنند: Ich habe Pizza gegessen، Wir sind nach Berlin gefahren. این گذشتهی گفتاری آلمانی است و از نظر کاربرد بیشتر به «گذشتهی سادهی فارسی» («غذا خوردم») شبیه است تا present perfect انگلیسی.
ساختش دو تکه دارد: یک فعل کمکی (haben یا sein) در جایگاه دوم جمله، و اسم مفعول (Partizip II) در آخر جمله.
روی هر واژهی رنگی کلیک کن تا تلفظش را بشنوی. برای جملههای بخش مثالها دو دکمه داریم: پخش عادی و پخش آهسته.
قوانین گرامری
ساخت
فاعل + haben/sein (صرفشده) + ... + Partizip II
Ich **habe** gestern Pizza **gegessen**.Wir **sind** nach Berlin **gefahren**.
ساخت Partizip II
| نوع فعل | قاعده | مثال |
|---|---|---|
| باقاعده | ge + ریشه + t |
machen → gemacht، lernen → gelernt، kaufen → gekauft |
| بیقاعده | ge + ریشه (تغییر) + en |
gehen → gegangen، sehen → gesehen، trinken → getrunken |
| مختلط | ge + ریشه (تغییر) + t |
bringen → gebracht، denken → gedacht |
| جداشدنی | ge وسط |
aufstehen → aufgestanden، einkaufen → eingekauft |
پیشوند جدا نشدنی (be-، ver-، er-، ent-) |
بدون ge |
besuchen → besucht، verstehen → verstanden |
فعلهای -ieren |
بدون ge |
studieren → studiert، telefonieren → telefoniert |
haben یا sein؟
بیشتر فعلها haben میگیرند: essen، lernen، sehen، kaufen، machen، arbeiten، schlafen...
sein با سه گروه:
- حرکت از جایی به جای دیگر:
gehen،fahren،kommen،fliegen،laufen،reisen - تغییر حالت:
aufstehen،einschlafen،werden،sterben،aufwachen - چند فعل ثابت: خودِ
sein،bleibenوpassieren:Ich bin gewesen،Ich bin geblieben.
جای Partizip II
همیشه آخر جمله: Gestern habe ich meine Oma besucht. (فعل کمکی دوم، Partizip آخر)
منفی و سؤال
Ich habe nicht geschlafen.(nichtقبل از Partizip)Hast du das Buch gelesen?(فعل کمکی اول)
در گفتار از Perfekt استفاده کن؛ زمان Präteritum (ich ging، ich aß) بیشتر در نوشتار و روایت میآید. تنها استثنا sein، haben و فعلهای وجهی هستند که در گفتار هم معمولاً در Präteritum میآیند (ich war، ich hatte).
مثالهای کاربردی
-
Ich habe Pizza gegessen.
من پیتزا خوردم.
تلفظ تقریبی: ایش هابِه پیتسا گِگِسِن
essen → gegessen -
Er hat Deutsch gelernt.
او آلمانی یاد گرفت.
باقاعده: lernen → gelernt -
Wir haben einen Film gesehen.
ما یک فیلم دیدیم.
sehen → gesehen -
Ich bin nach Berlin gefahren.
من به برلین رفتم (با وسیله).
تلفظ تقریبی: ایش بین ناخ برلین گِفارِن
sein: حرکت -
Sie ist früh aufgestanden.
او زود بلند شد.
sein + جداشدنی: aufgestanden -
Hast du das Buch gelesen?
کتاب را خواندهای؟
سؤال: فعل کمکی اول -
Gestern habe ich meine Oma besucht.
دیروز به دیدن مادربزرگم رفتم.
بدون ge: besuchen → besucht -
Wir haben in Wien gewohnt.
ما در وین زندگی میکردیم.
wohnen → haben -
Er hat in der Uni Medizin studiert.
او در دانشگاه پزشکی خواند.
-ieren: بدون ge -
Ich habe nicht gut geschlafen.
من خوب نخوابیدم.
nicht قبل از Partizip -
Wir sind zu Hause geblieben.
ما در خانه ماندیم.
bleiben → sein -
Habt ihr schon eingekauft?
شما قبلاً خرید کردهاید؟
einkaufen → eingekauft
مقایسه با زبان فارسی
Perfekt آلمانی از نظر ساختار شبیه present perfect انگلیسی است، اما از نظر معنی به گذشتهی سادهی فارسی نزدیک است:
- «دیروز غذا خوردم» =
Gestern habe ich gegessen. برخلاف انگلیسی، آلمانی با قید زمان مشخص (gestern،letzte Woche) هم ازPerfektاستفاده میکند و مشکلی ندارد. - فعل کمکی دوم و اسم مفعول آخر جمله است. فارسی هم فعل را آخر میبرد، پس این ساختار برایت آشناست:
Ich habe das Buch gelesen. - انتخاب
habenیاseinدر فارسی وجود ندارد. قاعدهی ساده: اگر مکانت عوض شده یا حالتت تغییر کرده،sein. رفتن، آمدن، پرواز و بلندشدنseinمیگیرند. - اسم مفعول (
Partizip II) نباید قاطی گذشتهی ساده شود:Ich habe gegangenغلط است (چونgehenحرکت است و بایدbinبیاید) وIch bin gegangenدرست است. - حرف
geهمیشه نیست. بعد از پیشوندهایbe-،ver-،er-،ent-و در فعلهای-ierenنمیآید:besucht،verstanden،studiert.
اشتباهات رایج
اینها خطاهایی هستند که فارسیزبانها بیشتر از بقیه مرتکب میشوند، چون از فارسی به ذهنشان میآید.
Ich habe nach Berlin gefahren.
Ich bin nach Berlin gefahren.
فعلهای حرکت و تغییر مکان sein میگیرند.
Ich habe gegangen.
Ich bin gegangen.
gehen فعل حرکت است، پس فعل کمکی sein است.
Ich habe gelernt Deutsch.
Ich habe Deutsch gelernt.
Partizip II باید آخر جمله بیاید.
Er hat geaufgestanden.
Er ist aufgestanden.
در فعلهای جداشدنی ge وسط میآید (auf-ge-standen) و aufstehen با sein ساخته میشود.
Ich habe das Haus gebesucht.
Ich habe das Haus besucht.
بعد از پیشوند be- بخش ge نمیآید.
Wir haben gestern ins Kino gegehen.
Wir sind gestern ins Kino gegangen.
اسم مفعول gehen بیقاعده است: gegangen.
تمرین
۱۰ سؤال. بعد از هر پاسخ، بلافاصله دلیلش را میبینی. جوابها را در بخش بعدی هم میتوانی دوباره مرور کنی.
-
۱
Wir ___ gestern Pizza gegessen.
-
۲
Ich ___ nach Hause gegangen.
-
۳
Sie ___ früh aufgestanden.
-
۴
Which is correct?
-
۵
What is the Partizip II of "studieren"?
-
۶
What is the Partizip II of "aufstehen"?
-
۷
Er hat Deutsch . (lernen)
راهنما: ge-...-t
-
۸
Wir haben Wasser . (trinken)
راهنما: ge-...-en
-
۹
Ich gestern nach Berlin gefahren. (sein)
راهنما: sein
-
۱۰
Hast du das Buch ? (lesen)
راهنما: lesen
پاسخ تمرینها
نمایش پاسخ و دلیل همهی سؤالها
-
۱
Wir haben gestern Pizza gegessen.
essenفعل حرکت نیست، پسhaben. -
۲
Ich bin nach Hause gegangen.
gehenفعل حرکت است:sein. -
۳
Sie ist früh aufgestanden.
aufstehenتغییر حالت است وseinمیگیرد. -
۴
Which is correct?
پاسخ درست: Ich habe Deutsch gelernt.
Partizip II آخر جمله میآید.
-
۵
What is the Partizip II of "studieren"?
پاسخ درست: studiert
فعلهای
-ierenبدونge:studiert. -
۶
What is the Partizip II of "aufstehen"?
پاسخ درست: aufgestanden
در فعلهای جداشدنی
geوسط میآید:aufgestanden. -
۷
Er hat Deutsch gelernt. (lernen)
فعل باقاعده:
ge+ ریشه +t. -
۸
Wir haben Wasser getrunken. (trinken)
فعل بیقاعده:
getrunken. -
۹
Ich bin gestern nach Berlin gefahren. (sein)
fahrenفعل حرکت است و باichمیشودbin. -
۱۰
Hast du das Buch gelesen? (lesen)
اسم مفعول
lesenمیشودgelesen.
جمعبندی و درس بعدی
- Perfekt =
haben/sein(جایگاه دوم) + Partizip II (آخر جمله). - باقاعده:
gemacht؛ بیقاعده:gegangen؛ جداشدنی:aufgestanden؛ بدونgeبعد ازbe-/ver-/er-/ent-و در-ieren. seinبا فعلهای حرکت و تغییر حالت، و باsein/bleiben؛ در بقیهhaben.- در گفتار، Perfekt زمان اصلی گذشته است.
درسهای مرتبط
تفاوت sein و haben در آلمانی: صرف فعل و کاربرد هر کدام
دو فعل مهم آلمانی را درست بشناس: صرف sein (بودن) و haben (داشتن) در زمان حال، تفاوت کاربردشان، عبارتهایی مثل Hunger haben و اشتباههای رایج فارسیزبانها.
جایگاه فعل در جملهی آلمانی: قانون فعل دوم، جملهی پرسشی و امری
ترتیب کلمات در جملهی آلمانی را یاد بگیر: قانون فعل در جایگاه دوم، پرسشهای بله و نه و کلمهی پرسشی، جملهی امری و جایگاه فعلهای جدا، همراه با مثال و تمرین.
تفاوت weil و denn در آلمانی: جملهی فرعی و جایگاه فعل
تفاوت weil و denn را بفهم: جملهی فرعی با فعل در آخر، جملهی همپایه با فعل دوم، و کاربرد dass و wenn، همراه با مثال، اشتباههای رایج و تمرین.
گرامر را با واژهها قوی کن
قاعدهها وقتی کارآمد میشوند که واژهی کافی برای ساختن جمله داشته باشی. واژههای آلمانی را با جعبه لایتنر یاد بگیر تا فراموش نشوند.