تفاوت Akkusativ و Dativ در آلمانی: «را» یا «به»؟

۸ دقیقه مطالعه ۱۰ تمرین ۱۲ مثال با تلفظ صوتی به‌روزرسانی:
فهرست این درس
  1. ۱. معرفی موضوع
  2. ۲. قوانین گرامری
  3. ۳. مثال‌های کاربردی
  4. ۴. مقایسه با زبان فارسی
  5. ۵. اشتباهات رایج
  6. ۶. تمرین
  7. ۷. پاسخ تمرین‌ها
  8. ۸. جمع‌بندی و درس بعدی
۱

معرفی موضوع

بزرگ‌ترین ترس هر کسی که آلمانی می‌خواند حالت‌های دستوری است، و بزرگ‌ترین سؤال: «کِی den و کِی dem؟» یعنی تفاوت Akkusativ و Dativ. اگر فارسی بلدی، یک ترفند ساده داری که کار را نصف می‌کند:

  • Akkusativ ≈ «را»: Ich sehe den Mann. ← مرد را می‌بینم.
  • Dativ ≈ «به»: Ich helfe dem Mann. ← به مرد کمک می‌کنم.

در این درس این دو را کنار هم می‌گذاریم و جدول‌ها، فعل‌ها و حرف‌های اضافه‌ای را که باید بشناسی مرور می‌کنیم.

روی هر واژه‌ی رنگی کلیک کن تا تلفظش را بشنوی. برای جمله‌های بخش مثال‌ها دو دکمه داریم: پخش عادی و پخش آهسته.

۲

قوانین گرامری

حرف تعریف در سه حالت

جنس Nominativ Akkusativ Dativ
مذکر der Mann den Mann dem Mann
مؤنث die Frau die Frau der Frau
خنثی das Kind das Kind dem Kind
جمع die Kinder die Kinder den Kindern (+n)

نامعین در Dativ: einem Mann، einer Frau، einem Kind (و keinem، keiner، keinem).

ضمایر

فاعلی Akkusativ (را) Dativ (به)
ich mich mir
du dich dir
er ihn ihm
sie sie ihr
es es ihm
wir uns uns
ihr euch euch
sie / Sie sie / Sie ihnen / Ihnen

Dativ کجا می‌آید؟

  1. مفعول غیرمستقیم (گیرنده): Ich gebe dem Kind einen Apfel. (به بچه سیب می‌دهم)
  2. بعد از فعل‌های Dativ: helfen، danken، gefallen، gehören، antworten، schmecken، passen، fehlen
    • Ich helfe dir. · Das Buch gehört mir. · Das Essen schmeckt mir.
  3. بعد از حرف‌های اضافه‌ی Dativ: aus، bei، mit، nach، seit، von، zu (و gegenüber)
    • Ich fahre mit dem Bus. · Wir gehen zu dem Arzt. (= zum Arzt) · Sie wohnt bei ihren Eltern.

فعل‌هایی با هر دو (Dativ + Akkusativ)

geben، schenken، zeigen، schicken، kaufen: گیرنده (Dativ) اول، چیز (Akkusativ) دوم (وقتی هر دو اسم‌اند):

Ich schenke **meiner Mutter** (Dativ) **einen Blumenstrauß** (Akkusativ).

وقتی هر دو ضمیرند، ترتیب برعکس می‌شود: Ich gebe **es** (Akk.) **ihm** (Dat.).

قبل از انتخاب den/dem، فعل یا حرف اضافه را نگاه کن. اگر در فارسی «را» داشت، Akkusativ؛ اگر «به» یا «با» (مثل mit)، Dativ.

۳

مثال‌های کاربردی

  • Ich sehe den Mann.

    مرد را می‌بینم.

    Akkusativ: را
  • Ich helfe dem Mann.

    به مرد کمک می‌کنم.

    تلفظ تقریبی: ایش هِلفِه دِم مان

    Dativ: به
  • Ich kaufe das Buch.

    کتاب را می‌خرم.

    Akkusativ
  • Ich gebe dem Kind einen Apfel.

    به بچه یک سیب می‌دهم.

    Dativ اول، Akkusativ دوم
  • Das Buch gehört mir.

    این کتاب مال من است.

    تلفظ تقریبی: داس بوخ گِهُرت میر

    gehören + Dativ
  • Ich danke Ihnen.

    از شما ممنونم.

    danken + Dativ
  • Wie gefällt dir das Haus?

    خانه به نظرت چطور است؟

    gefallen + Dativ
  • Ich fahre mit dem Bus.

    با اتوبوس می‌روم.

    mit + Dativ
  • Sie wohnt bei ihren Eltern.

    او نزد پدر و مادرش زندگی می‌کند.

    bei + Dativ
  • Nach der Arbeit gehe ich nach Hause.

    بعد از کار به خانه می‌روم.

    nach + Dativ
  • Ich rufe dich an, und du antwortest mir.

    من به تو زنگ می‌زنم و تو به من جواب می‌دهی.

    dich (Akk.) و mir (Dat.)
  • Ich gebe es ihm.

    آن را به او می‌دهم.

    هر دو ضمیر: Akk. اول
۴

مقایسه با زبان فارسی

فارسی‌زبان‌ها در این بخش مزیت دارند، اگر ترفند «را / به» را به کار ببرند:

  • «را» = Akkusativ: Ich sehe den Mann (مرد را می‌بینم).
  • «به» = Dativ: Ich helfe dem Mann (به مرد کمک می‌کنم). در فارسی هم «کمک کردن» با «به» می‌آید، و helfen Dativ می‌خواهد.
  • «با» = mit + Dativ: «با اتوبوس» می‌شود mit dem Bus.
  • همه‌ی «به» فارسی Dativ نیستند. «به برلین می‌روم» می‌شود Ich fahre nach Berlin (مقصد)، و «به خانه می‌روم» nach Hause؛ جهت حرکت جداگانه و با nach/zu/in گفته می‌شود.
  • بعضی فعل‌ها در آلمانی Dativ می‌خواهند ولی در فارسی «را» می‌گیرند (مثل gefallen: «این خانه برای من خوب است / مرا خوش می‌آید»). این فعل‌ها را جدا یاد بگیر: helfen، danken، gehören، gefallen، antworten.
  • حرف تعریف جمع در Dativ n می‌گیرد: mit den Kindern، نه mit den Kinder.
۵

اشتباهات رایج

این‌ها خطاهایی هستند که فارسی‌زبان‌ها بیشتر از بقیه مرتکب می‌شوند، چون از فارسی به ذهنشان می‌آید.

Ich helfe den Mann.

Ich helfe dem Mann.

helfen فعل Dativ است و مذکر در Dativ dem می‌شود.

Ich gehe mit mich ins Kino.

Ich gehe mit mir ins Kino.

mit همیشه Dativ می‌خواهد: mir، نه mich.

Ich gebe der Kind einen Apfel.

Ich gebe dem Kind einen Apfel.

Kind خنثی است و در Dativ dem Kind می‌شود. der برای مؤنث است.

Ich danke Sie.

Ich danke Ihnen.

danken فعل Dativ است: Ihnen.

Das Buch gehört mich.

Das Buch gehört mir.

gehören Dativ می‌خواهد: mir.

Wir spielen mit die Kinder.

Wir spielen mit den Kindern.

بعد از mit Dativ: جمع می‌شود den Kindern و اسم هم n می‌گیرد.

۶

تمرین

۱۰ سؤال. بعد از هر پاسخ، بلافاصله دلیلش را می‌بینی. جواب‌ها را در بخش بعدی هم می‌توانی دوباره مرور کنی.

حرف‌های ویژه:
  1. ۱

    Ich helfe ___ Frau. (die Frau)

  2. ۲

    Ich sehe ___ Frau. (die Frau)

  3. ۳

    Ich gehe mit ___ Freund ins Kino. (mein Freund)

  4. ۴

    Das Buch gehört ___. (ich)

  5. ۵

    Which preposition takes the Dativ?

  6. ۶

    Which is correct?

  7. ۷

    Ich helfe Kind. (das Kind)

    راهنما: Dativ

  8. ۸

    Ich spreche mit . (er)

    راهنما: mit + Dativ

  9. ۹

    Er dankt . (ich)

    راهنما: ich → ?

  10. ۱۰

    Ich fahre mit Bus. (der Bus)

    راهنما: mit + Dativ

۷

پاسخ تمرین‌ها

نمایش پاسخ و دلیل همه‌ی سؤال‌ها
  1. ۱

    Ich helfe der Frau. (die Frau)

    helfen + Dativ. مؤنث در Dativ می‌شود der.

  2. ۲

    Ich sehe die Frau. (die Frau)

    مفعول مستقیم (را) و مؤنث: Akkusativ بدون تغییر، die.

  3. ۳

    Ich gehe mit meinem Freund ins Kino. (mein Freund)

    mit + Dativ، مذکر: meinem.

  4. ۴

    Das Buch gehört mir. (ich)

    gehören + Dativ: mir.

  5. ۵

    Which preposition takes the Dativ?

    پاسخ درست: mit

    mit یکی از حرف‌های اضافه‌ی Dativ است.

  6. ۶

    Which is correct?

    پاسخ درست: Ich gebe dem Kind einen Apfel.

    گیرنده Dativ (dem Kind) و چیز Akkusativ (einen Apfel).

  7. ۷

    Ich helfe dem Kind. (das Kind)

    helfen + Dativ؛ خنثی در Dativ dem.

  8. ۸

    Ich spreche mit ihm. (er)

    mit + Dativ، ضمیر er در Dativ ihm است.

  9. ۹

    Er dankt mir. (ich)

    danken + Dativ: mir.

  10. ۱۰

    Ich fahre mit dem Bus. (der Bus)

    mit + Dativ، مذکر: dem Bus.

۸

جمع‌بندی و درس بعدی

  • Akkusativ ≈ «را» (مفعول مستقیم، für/durch/gegen/ohne/um)؛ Dativ ≈ «به» (گیرنده، mit/nach/bei/seit/von/zu/aus).
  • Dativ: dem (مذکر و خنثی)، der (مؤنث)، den + n (جمع)؛ ضمایر: mir، dir، ihm، ihr، uns، euch، ihnen.
  • فعل‌های Dativ را جدا یاد بگیر: helfen، danken، gehören، gefallen، antworten.
  • با دو مفعول: گیرنده (Dativ) اول، چیز (Akkusativ) دوم؛ با دو ضمیر برعکس.
پیشرفتت فقط روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌های مرتبط

گرامر را با واژه‌ها قوی کن

قاعده‌ها وقتی کارآمد می‌شوند که واژه‌ی کافی برای ساختن جمله داشته باشی. واژه‌های آلمانی را با جعبه لایتنر یاد بگیر تا فراموش نشوند.