فعل‌های جداشدنی هلندی (scheidbare werkwoorden): opstaan، aankomen و meenemen

۸ دقیقه مطالعه ۱۰ تمرین ۱۲ مثال با تلفظ صوتی به‌روزرسانی:
فهرست این درس
  1. ۱. معرفی موضوع
  2. ۲. قوانین گرامری
  3. ۳. مثال‌های کاربردی
  4. ۴. مقایسه با زبان فارسی
  5. ۵. اشتباهات رایج
  6. ۶. تمرین
  7. ۷. پاسخ تمرین‌ها
  8. ۸. جمع‌بندی و درس بعدی
۱

معرفی موضوع

در هلندی (مثل آلمانی) بعضی فعل‌ها از دو بخش ساخته شده‌اند: یک پیشوند و یک ریشه‌ی فعل: op + staan = opstaan (بلند شدن). در جمله‌ی اصلی، فعل دو تکه می‌شود و پیشوند به آخر جمله می‌رود: Ik sta om zeven uur **op**.

ممکن است عجیب به نظر برسد، اما قانون دارد، و فارسی‌زبان‌ها در این بخش هم تا حدی مزیت دارند، چون ساخت‌های «فعل + قید» (مثل «بر می‌خیزم»، «برمی‌گردم») را می‌شناسند.

روی هر واژه‌ی رنگی کلیک کن تا تلفظش را بشنوی. برای جمله‌های بخش مثال‌ها دو دکمه داریم: پخش عادی و پخش آهسته.

۲

قوانین گرامری

ساختار

فعل جداشدنی: opstaan (بلند شدن)
جمله‌ی اصلی Ik sta om zeven uur **op**. (پیشوند آخر)
مصدر Ik moet vroeg **opstaan**. (یکی)
جمله‌ی فرعی Omdat ik vroeg **opsta**, ben ik moe. (یکی)
perfectum Ik ben vroeg **opgestaan**. (ge وسط)

فعل‌های جداشدنی پرکاربرد

فعل معنی مثال
opstaan بلند شدن Ik sta op.
aankomen رسیدن De trein komt aan.
meenemen همراه بردن Ik neem mijn tas mee.
terugkomen برگشتن Hij komt morgen terug.
uitgaan بیرون رفتن Zij gaan vaak uit.
opbellen تلفن زدن Ik bel mijn moeder op.
schoonmaken تمیز کردن Zij maakt het huis schoon.
afspreken قرار گذاشتن We spreken om vijf uur af.

perfectum: ge در وسط

opstaan → opgestaan · aankomen → aangekomen · meenemen → meegenomen · afspreken → afgesproken

پیشوندهای جدانشدنی

بعضی پیشوندها هرگز جدا نمی‌شوند و ge هم نمی‌گیرند: be-، ge-، her-، ont-، ver-.

  • begrijpen → Ik begrijp het. → Ik heb het begrepen.
  • vertellen → Hij vertelt een verhaal. → Hij heeft een verhaal verteld.
  • ontmoeten → Wij ontmoeten haar. → Wij hebben haar ontmoet.

با فعل وجهی و آینده

مصدر یکی می‌ماند و آخر جمله می‌آید: Ik wil morgen **opstaan** om zes uur. · Wij gaan morgen **uitgaan**.

اگر فعل در جمله‌ی اصلی صرف‌شده است، پیشوند را «به انتهای جمله بفرست». اگر مصدر یا جمله‌ی فرعی است، یکی بنویس.

۳

مثال‌های کاربردی

  • Ik sta om zeven uur op.

    من ساعت هفت بلند می‌شوم.

    تلفظ تقریبی: ایک ستا اُم زِون اور آپ

    opstaan: پیشوند آخر
  • Wanneer kom je aan?

    کِی می‌رسی؟

    aankomen
  • De trein komt om vijf uur aan.

    قطار ساعت پنج می‌رسد.

    aankomen
  • Ik neem mijn tas mee.

    من کیفم را با خودم می‌برم.

    meenemen
  • Hij belt zijn moeder op.

    او به مادرش زنگ می‌زند.

    opbellen
  • Ik moet vroeg opstaan.

    من باید زود بلند شوم.

    با فعل وجهی: یکی
  • Omdat ik vroeg opsta, ben ik moe.

    چون زود بلند می‌شوم، خسته‌ام.

    جمله‌ی فرعی: یکی
  • Ik ben vroeg opgestaan.

    من زود بلند شدم.

    perfectum: opgestaan
  • Zij heeft haar moeder opgebeld.

    او به مادرش زنگ زد.

    perfectum: opgebeld
  • Wij hebben het huis schoongemaakt.

    ما خانه را تمیز کردیم.

    schoongemaakt
  • Ga je mee?

    با ما می‌آیی؟

    meegaan
  • Ik begrijp het niet.

    من نمی‌فهمم.

    begrijpen: جدانشدنی (be-)
۴

مقایسه با زبان فارسی

فارسی‌زبان‌ها اینجا هم مزیتی دارند و هم تله:

  • فارسی هم فعل‌های دوتکه‌ای دارد («برمی‌گردم»، «برمی‌دارم»، «درمی‌آیم»)، که در آن‌ها پیشوند به فعل می‌چسبد. در هلندی پیشوند می‌تواند به آخر جمله برود، و این در فارسی نیست.
  • «بلند شدن»، «رسیدن»، «برگشتن» در فارسی فعل مرکب‌اند و در هلندی جداشدنی. این فعل‌ها را همیشه با پیشوندشان یاد بگیر: opstaan، aankomen، terugkomen.
  • قانون ساده: فعل در جمله‌ی اصلی صرف می‌شود (جایگاه دوم) و پیشوند آخر جمله می‌رود. به این ترتیب فعل «دو سر جمله» را قاب می‌گیرد: Ik **sta** morgen om zeven uur **op**.
  • ge در perfectum وسط می‌آید: op-ge-staan. فارسی‌زبان‌ها گاهی geopstaan می‌گویند؛ غلط است.
  • پیشوندهای be-، ver-، ont-، ge-، her- جدانشدنی‌اند و ge نمی‌گیرند: begrepen، verteld.
۵

اشتباهات رایج

این‌ها خطاهایی هستند که فارسی‌زبان‌ها بیشتر از بقیه مرتکب می‌شوند، چون از فارسی به ذهنشان می‌آید.

Ik opsta om zeven uur.

Ik sta om zeven uur op.

در جمله‌ی اصلی پیشوند جدا می‌شود و آخر جمله می‌رود.

Ik moet vroeg op staan.

Ik moet vroeg opstaan.

مصدر یکی نوشته می‌شود.

Ik ben geopstaan.

Ik ben opgestaan.

در perfectum ge بین پیشوند و ریشه می‌آید: op-ge-staan.

Ik heb het gebegrepen.

Ik heb het begrepen.

be- پیشوند جدانشدنی است و ge نمی‌گیرد.

Hij bel zijn moeder op.

Hij belt zijn moeder op.

با hij فعل -t می‌گیرد: belt.

Wij nemen mee onze tas.

Wij nemen onze tas mee.

پیشوند جداشده آخر جمله می‌آید.

۶

تمرین

۱۰ سؤال. بعد از هر پاسخ، بلافاصله دلیلش را می‌بینی. جواب‌ها را در بخش بعدی هم می‌توانی دوباره مرور کنی.

حرف‌های ویژه:
  1. ۱

    Ik ___ om zeven uur op.

  2. ۲

    De trein ___ om vijf uur aan.

  3. ۳

    Which is correct?

  4. ۴

    What is the perfectum participle of "opstaan"?

  5. ۵

    What is the participle of "begrijpen"?

  6. ۶

    Which is correct?

  7. ۷

    Hij zijn moeder op. (opbellen: bellen)

    راهنما: bel + t

  8. ۸

    Wij nemen onze tas . (mee)

    راهنما: meenemen

  9. ۹

    Ik ben vroeg . (opstaan)

    راهنما: ge در وسط

  10. ۱۰

    Ik heb het huis . (schoonmaken)

    راهنما: ge در وسط

۷

پاسخ تمرین‌ها

نمایش پاسخ و دلیل همه‌ی سؤال‌ها
  1. ۱

    Ik sta om zeven uur op.

    با ik ریشه‌ی staan: sta، و op آخر می‌آید.

  2. ۲

    De trein komt om vijf uur aan.

    با de trein (مفرد) ریشه + t: komt.

  3. ۳

    Which is correct?

    پاسخ درست: Ik sta om zeven uur op.

    پیشوند جدا می‌شود و آخر جمله می‌رود.

  4. ۴

    What is the perfectum participle of "opstaan"?

    پاسخ درست: opgestaan

    ge وسط می‌آید: opgestaan.

  5. ۵

    What is the participle of "begrijpen"?

    پاسخ درست: begrepen

    پیشوند be- جدانشدنی است، بدون ge.

  6. ۶

    Which is correct?

    پاسخ درست: Ik wil morgen opstaan.

    مصدر یکی نوشته می‌شود.

  7. ۷

    Hij belt zijn moeder op. (opbellen: bellen)

    با hij: ریشه + t.

  8. ۸

    Wij nemen onze tas mee. (mee)

    پیشوند mee از meenemen آخر جمله می‌رود.

  9. ۹

    Ik ben vroeg opgestaan. (opstaan)

    perfectum: op-ge-staan.

  10. ۱۰

    Ik heb het huis schoongemaakt. (schoonmaken)

    perfectum: schoon-ge-maakt.

۸

جمع‌بندی و درس بعدی

  • فعل جداشدنی در جمله‌ی اصلی دو تکه می‌شود: Ik sta om zeven uur op.
  • در مصدر و جمله‌ی فرعی یکی است: Ik moet opstaan · omdat ik opsta.
  • perfectum: ge وسط: opgestaan، meegenomen.
  • پیشوندهای be-، ge-، her-، ont-، ver- جدانشدنی‌اند و ge نمی‌گیرند.
پیشرفتت فقط روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌های مرتبط

گرامر را با واژه‌ها قوی کن

قاعده‌ها وقتی کارآمد می‌شوند که واژه‌ی کافی برای ساختن جمله داشته باشی. واژه‌های هلندی را با جعبه لایتنر یاد بگیر تا فراموش نشوند.